A’DAM Toren Amsterdam North: van Shell-kantoor tot uitkijkpunt

De A’DAM Toren is een kantoortoren uit de jaren zestig en zeventig die een tweede leven heeft gekregen. Hij staat in Overhoeks, het deel van Amsterdam-Noord direct aan het water, naast het Eye Filmmuseum. Voor veel Amsterdammers is het nog steeds de Shell-toren, omdat het oliebedrijf hier decennialang zijn kantoren had.

De naam A’DAM verwijst naar Amsterdam Dance and Music. Na de verbouwing kregen bedrijven uit de muziek- en uitgaanswereld er hun kantoor, en kwamen er een hotel, restaurants en bars bij. Helemaal bovenin ligt A’DAM Lookout, het uitkijkpunt waar bezoekers de stad van bovenaf kunnen bekijken. Daar hangt ook een schommel die over de rand van het dak heen zwaait, voor wie durft.

Voor de huidige openingstijden, tickets en prijzen van het uitkijkpunt, het hotel en de restaurants kijk je het best op de officiële website van de toren zelf. Die gegevens veranderen regelmatig, dus check ze vlak voor je bezoek.

De toren werd ontworpen door architect Arthur Staal en gebouwd in opdracht van Shell, dat in Amsterdam-Noord al lang een groot laboratorium en kantoren had. Lange tijd stond de toren vrij eenzaam aan de noordkant van het IJ. Aan de overkant lag het drukke centrum, hier vooral bedrijventerrein en water.

Toen Shell vertrok, stond het gebouw een tijd leeg. Amsterdam-Noord veranderde in die jaren snel: oude industrieterreinen werden woonwijken, ateliers en uitgaansplekken. De gemeente zocht een nieuwe bestemming voor de toren, en die kwam er met het plan voor een gebouw rond muziek en vrije tijd. Na een grote verbouwing ging de toren opnieuw open als A’DAM Toren.

Daarmee werd hij een symbool van het nieuwe Noord. Waar je vroeger alleen naartoe ging als je er werkte, komen nu mensen uit de hele stad en de rest van de wereld voor het uitzicht, een hapje of een avond uit. De vorm van het gebouw is grotendeels gebleven, de inhoud is helemaal anders.

Begin beneden, aan de voet van de toren. Kijk omhoog langs de gevel: het strakke, geometrische silhouet is typisch voor kantoorbouw uit die tijd, en juist dat contrast met de oude grachtenpanden aan de overkant maakt hem zo herkenbaar. Loop daarna even naar de waterkant. Van daaruit zie je het Centraal Station, de pontjes die af en aan varen en de skyline van het centrum.

De mooiste foto van de toren maak je vaak niet ernaast, maar op afstand. Vanaf de pont naar Noord heb je hem vol in beeld, met het water op de voorgrond. Ook vanaf de kade achter het Centraal Station zie je hem goed, zeker tegen een avondlucht. Wie bovenin gaat, krijgt het omgekeerde beeld: de grachtengordel, het IJ, de havens en bij helder weer een flink stuk van het land eromheen.

Let ook op de plek naast de toren. Het witte, hoekige gebouw van het Eye Filmmuseum ligt er vlak naast, en samen vormen ze het beeld van het vernieuwde Noord.

Direct naast de toren staat het Eye Filmmuseum, het nationale filmmuseum, in een opvallend wit gebouw aan het water. Ook als je geen film gaat zien, is het een fijne plek om even rond te lopen of buiten aan het IJ te zitten.

Op korte loopafstand ligt de Tolhuistuin, een cultuurplek met een tuin en een zaal voor concerten en voorstellingen, in en rond gebouwen die vroeger bij Shell hoorden. Het is een rustige groene plek op een paar minuten van de drukte bij de pont.

Wandel je verder Noord in, dan kom je in de oudere woonwijken, zoals de buurt rond de Van der Pekbrug, met de typische huizen van het vroege twintigste-eeuwse Amsterdam-Noord. Langs het water naar het westen liggen de nieuwe woontorens van Overhoeks. Zo zie je binnen een korte wandeling hoe Noord is opgebouwd: oude dorpjes en arbeiderswijken, voormalige industrie en nieuwbouw aan het water.

De makkelijkste manier om bij de A’DAM Toren Amsterdam North te komen, is met de gratis pont vanaf de achterkant van het Centraal Station. De pont naar Buiksloterweg brengt je in een paar minuten naar de overkant, en vanaf daar loop je zo naar de toren. Fietsers en voetgangers kunnen mee, en de pont vaart de hele dag door.

Wil je naar het uitkijkpunt, plan dan wat extra tijd in. Een rustig moment is vaak vroeg op de dag of door de week. Het mooiste licht heb je tegen zonsondergang, als de stad langzaam oplicht, maar dan is het meestal ook drukker. Bij harde wind of slecht zicht is het uitzicht natuurlijk minder, kijk dus even naar het weer.

Voor een bezoek aan de buitenkant en de omgeving heb je genoeg aan een uur. Combineer je het met het Eye Filmmuseum, de Tolhuistuin en een wandeling door Noord, dan ben je zo een middag onderweg. Neem goede schoenen mee, want de kades en straten nodigen uit om door te lopen.

De A’DAM Toren ligt op de route van Moordmysterie Amsterdam Noord, een detectivespel dat je te voet speelt en waarvan het verhaal is gebaseerd op Sherlock Holmes. Je volgt een moordzaak door Amsterdam-Noord: je begint bij de Van der Pekbrug, loopt langs de Tolhuistuin, komt bij de A’DAM Toren en eindigt in de buurt van het Eye Filmmuseum. Onderweg los je raadsels op en zoek je aanwijzingen in de omgeving, zodat je de plekken echt goed bekijkt.

Het spel speel je in de gratis Loquiz-app op je eigen telefoon. Het duurt 1,5 tot 2 uur en kost € 19,95 per team: één telefoon, maximaal 4 spelers. Je start wanneer je wilt.

Wil je liever het oudere, dorpse Noord zien? Dan is er Secrets of Amsterdam North – speurtocht door de stad, langs het Purmerplein en de Nieuwendammersluis richting de houten huizen van de Nieuwendammerdijk. Ook dat spel speel je in de gratis Loquiz-app, voor dezelfde prijs per team.

• Scenarioschrijver: encyclopedie