De kaasmarkt op het Waagplein in Alkmaar is de bekendste van Nederland, en hij is het echt waard om te zien, zolang je weet waar je naar kijkt en waar je moet staan. Zo verloopt de ochtend.
Wanneer het is
De markt is er traditioneel op vrijdagochtend gedurende het seizoen, ruwweg van het voorjaar tot eind september, en duurt ongeveer drie uur vanaf het eind van de ochtend. In de zomer zijn er soms extra avondmarkten. Data en tijden verschuiven, dus check het huidige seizoen op de site van de markt zelf voordat je er een dag omheen plant. Kijken is gratis.
Wat er gebeurt
Het plein ligt vol rijen ronde gele kazen. Kopers lopen ertussendoor, boren een monster uit een kaas, kruimelen het, ruiken en proeven, en beoordelen vetgehalte en vocht op de tast. Dan volgt het handjeklap: koper en verkoper onderhandelen door in elkaars hand te slaan, prijs voor prijs, tot de laatste klap de koop bezegelt. Het gaat snel en het oogt als een ritueel, want dat is het ook.
Zodra een partij verkocht is, nemen de kaasdragers het over. Ze werken in tweetallen met een houten berrie aan schouderbanden, beladen met een stapel kazen die ruim boven de honderd kilo kan wegen. Dat verende halve drafje is geen show, het is de manier om dat gewicht in beweging te houden.
De gekleurde hoeden
De dragers horen bij een gilde dat is verdeeld in vemen, en elk veem heeft zijn eigen hoedkleur. Kijk een paar minuten en je ziet dat de koppels bij hun kleur blijven, en dat de berries en de weegschalen erbij horen. Het is het makkelijkste detail om op te merken en precies datgene wat de meeste bezoekers missen.
De Waag
Het gebouw achter dit alles is de Waag. Het begon als kapel en werd verbouwd toen Alkmaar het waagrecht kreeg, vandaar dat het niet op een marktgebouw lijkt. De toren heeft een carillon, en op het hele uur rijden er mechanische figuren naar buiten. Binnen zit het Hollands Kaasmuseum, klein en precies goed voor de vragen die de markt oproept.
Waar je moet staan
Kom minstens een half uur van tevoren. Het midden van het plein is afgezet en de voorste rij langs de hekken loopt als eerste vol. De randen bij het weeggedeelte geven het beste zicht op de dragers die komen en gaan, en de terrassen aan het Waagplein zijn de prijs van een koffie waard als je liever zit. Neem geduld mee voor de drukte; dit is een populaire ochtend.
Alkmaar na de markt
De markt is voor de lunch afgelopen, en de stad eromheen verdient de rest van de dag. Alkmaar heeft grachten, de Grote Sint-Laurenskerk en een sterk lokaal geheugen aan 1573, toen de stad het Spaanse beleg doorstond, nog altijd elk jaar in oktober herdacht. Een stadsspel vult de middag moeiteloos: je volgt een route met raadsels door het oude centrum en op elke plek hoor je waar je voor staat.
Nog nooit gedaan? Lees hoe het spel werkt, twee minuten werk.
Veelgestelde vragen
Heb ik kaartjes nodig voor de kaasmarkt?
Nee. Vanaf het plein is de markt gratis te bekijken. Zitplaatsen op een tribune worden soms apart verkocht.
Hoe lang duurt het?
Ongeveer drie uur in de ochtend. Je hoeft niet te blijven tot het eind, een half uur geeft je het handelen, het dragen en het wegen.
Hoe kom ik in Alkmaar?
Met de trein vanuit Amsterdam in ongeveer een half uur, en dan tien minuten lopen van het station naar het Waagplein. Met de auto op een marktochtend parkeer je aan de rand van het centrum.
Is het leuk met kinderen?
Ja, als ze het kunnen zien. Achter in een dikke menigte zien kinderen niets, dus kom vroeg en zet ze vooraan, of kijk vanaf een terras.
Is Alkmaar een hele dag waard?
Zeker. De markt vult de ochtend; de grachten, de kerk en de oude straten vullen makkelijk de middag, zeker met een route om te volgen.
Kunnen we met een groep komen?
Natuurlijk, en een activiteit in de middag houdt de groep bij elkaar als de markt is opgeruimd. Bekijk de mogelijkheden voor bedrijven en groepen.
Maak er een dag van
Bekijk de markt in de ochtend en blijf daarna om de stad zelf te lopen. Hulp nodig bij het kiezen van een spel voor je groep? Neem contact op. Nog meer Nederlandse steden op de planning? Onze gids met wat te doen in Deventer is een mooie volgende.
